ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନଧାରାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ମାସରେ ହବିଷ ପାଳନ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆତ୍ମସଂଯମ, ତ୍ୟାଗ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧିର ଏକ ମହାନ ସାଧନା। ବିଶେଷକରି ବିଧବା ଓ ବୟସ୍କ ମହିଳାମାନେ ଏହି ମାସରେ ହବିଷ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟୁଷରୁ ସ୍ନାନ, ତୁଳସୀ ପୂଜା, ଦୀପଦାନ, ଭାଗବତ ପାଠ ଓ ହରିନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ହବିଷ ଆହାରର ସରଳତା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ଓ ମିତାହାରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିଖାଇଥାଏ। ଏହା ମନର ଅଶାନ୍ତି ଦୂର କରି ଜୀବନରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ଓ ପବିତ୍ରତା ଭରିଦିଏ। ହବିଷ ବ୍ରତର ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ଉପବାସ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୟା, କ୍ଷମା, ସହନଶୀଳତା, ସେବା ଓ ପରୋପକାର ଭଳି ମାନବୀୟ ଗୁଣର ବିକାଶ। ହବିଷ ପାଳନ କରୁଥିବା ମା’ମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଆମ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକରଣୀୟ ଉଦାହରଣ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ହବିଷ୍ୟାଳିମାନଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ଏବଂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ଅଗାଧ ଆସ୍ଥା ଓଡ଼ିଶାର ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଆହୁରି ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ହବିଷ ବ୍ରତର ମୂଳ ଶିକ୍ଷାକୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସହାୟତା, ଭୋକିଲାଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ ଓ ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଆମର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦାୟିତ୍ୱ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆଜିର ଦ୍ରୁତଗତିଶୀଳ ଓ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଜୀବନରେ ହବିଷ ଆମକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ କରିବା, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବୁଝିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ। ଭକ୍ତିର ଅର୍ଥ କେବଳ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ କର୍ମରେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା, ବ୍ୟବହାରରେ ନମ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ସହଭାଗୀ ହେବା। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମହାନ ଦର୍ଶନ ଆମକୁ ସମାନତା, ମାନବିକତା ଓ ବିଶ୍ୱଭାତୃତ୍ୱର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ହବିଷର ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଅହଂକାର, ଲୋଭ, ହିଂସା ଓ ଈର୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେବା, ସଦ୍ଭାବନା ଓ ମାନବିକତାର ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିବା। ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା, ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ସୁସ୍ଥତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ। ହବିଷର ଏହି ପବିତ୍ର ସାଧନା ଆମ ମନରେ ଆଲୋକ ଜାଳି ଏକ ସୁସ୍ଥ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମାନବିକ ସମାଜ ଗଠନର ପ୍ରେରଣା ଦେଉ।
ଲେଖକ: ଡ. ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇପିଏସ୍
