ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଧର୍ମର ଜୟ, ଅଧର୍ମର ଅବଶ୍ୟ ପରାଜୟ: ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ମାନବିକତାର ଶାଶ୍ୱତ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଲେ ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ

ସତ୍ୟର ପଥ କଠିନ ହୋଇପାରେ, ସଂଘର୍ଷର ରାସ୍ତା ଦୀର୍ଘ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ବିଜୟ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଅନ୍ୟାୟର ଅନ୍ଧକାର ଯେତେ ଗଭୀର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟର ଆଲୋକକୁ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ଲୁଚାଇ ରଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଯୁଗ ବଦଳିଛି, ସମୟ ବଦଳିଛି, ମଣିଷର ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଓ ଚିରନ୍ତନ। ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ଧର୍ମ। ଆମ ପୁରାଣ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମହାକାବ୍ୟ ଓ ଇତିହାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୃଷ୍ଠାରେ ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଅଧର୍ମର ପରିଣାମ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି। ରାମାୟଣରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ସତ୍ୟ, ତ୍ୟାଗ, ଆଦର୍ଶ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ସେହିପରି ମହାଭାରତର ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ଆମକୁ ଶିଖାଇଥାଏ ଯେ ଅନ୍ୟାୟ, ଅହଂକାର, ଲୋଭ ଓ ଅଧର୍ମ ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଶେଷ ପରାଜୟ ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ବିନାଶ ସମ୍ପର୍କରେ ଯେଉଁ ମହାନ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ମାନବ ସମାଜକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇ ଆସିଛି। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଏ, ନ୍ୟାୟ ଓ ସତ୍ୟ ବିପନ୍ନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପଡ଼େ। ଏହା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନବ ସମାଜର ନୈତିକ ଜୀବନର ଏକ ମହାନ ଆଦର୍ଶ। ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଜୀବନଦର୍ଶନକୁ ଆଧାର କରି ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକ, ଆଇପିଏସ୍‌, ଆଇଜିପି, ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରେଞ୍ଜ, କଟକଙ୍କ ନାମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠାର ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତନର ବିଷୟ। ତାଙ୍କ ମତରେ ଧର୍ମ କେବଳ ମନ୍ଦିର ଯିବା, ପୂଜାପାଠ କରିବା କିମ୍ବା ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସଠିକ୍‌ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା, ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଅସହାୟଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା, ଅନ୍ୟାୟର ବିରୋଧ କରିବା ଏବଂ ମଣିଷ ପ୍ରତି ମାନବିକତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମର ପରିଚୟ। ଧର୍ମ ଅର୍ଥ କେବଳ ଆସ୍ଥା ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦାୟିତ୍ୱ। ଧର୍ମ ଅର୍ଥ କେବଳ ଉପଦେଶ ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଜ ଜୀବନରେ ଆଦର୍ଶକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା। ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥଠାରୁ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ସମବେଦନା ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯିଏ କ୍ଷମତା ଓ ପ୍ରଭାବର ଅପବ୍ୟବହାର ନକରି ନ୍ୟାୟର ପଥରେ ଚାଲେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣକାରୀ। ସମାଜରେ ଅନେକ ସମୟରେ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ, ସମାଲୋଚନା ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ମଣିଷଙ୍କ ରାସ୍ତାରେ ବାଧା ଆସିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ସତ୍ୟର ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ ସମୟ ସବୁବେଳେ ପରୀକ୍ଷା ନିଏ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର ଓ କର୍ମ ହିଁ ତାହାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ଦିଏ। ପୁଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟର ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଗୁରୁତ୍ୱ ଆହୁରି ଅଧିକ। ଖାକି ପୋଷାକ କେବଳ ଏକ ୟୁନିଫର୍ମ ନୁହେଁ, ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ଆଇନର ଶାସନ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ପ୍ରତୀକ। ଜଣେ ପୁଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ ହେଉଛି ନିର୍ଭୀକ ଭାବରେ ଆଇନ ପାଳନ କରିବା, ନିରୀହଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଅପରାଧୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସମାନ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଏଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପସନ୍ଦ, ଅପସନ୍ଦ, ଧନ, ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା କ୍ଷମତାର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ଡଃ ସତ୍ୟଜିତ ନାୟକଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପୁଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପଦବୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ମୂଳ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା, ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ନ୍ୟାୟଭିତ୍ତିକ ପୁଲିସିଂକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା। ଅପରାଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଅପରାଧ ଘଟିବା ପୂର୍ବରୁ ସଚେତନତା ଓ ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ମଧ୍ୟ ଆଧୁନିକ ପୁଲିସ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶ। ଲୋକଙ୍କ ସହ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ, ମାନବିକ ବ୍ୟବହାର, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ନିଶା ଓ ସାଇବର ଅପରାଧ ବିରୋଧରେ ସଚେତନତା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ହେଉଛି ଜନମୁଖୀ ପୁଲିସିଂର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଆଜିର ସମାଜରେ ଅଧର୍ମର ରୂପ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି। ଦୁର୍ନୀତି, ଠକେଇ, ନିଶା କାରବାର, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟାଚାର, ସାମାଜିକ ଅସହିଷ୍ଣୁତା, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାର ସମାଜର ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କେବଳ ପ୍ରଶାସନ କିମ୍ବା ପୁଲିସ ଉପରେ ସବୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ହେବ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ସତ୍ୟ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ନୈତିକତା ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରିବାକୁ ହେବ। ଧର୍ମର ବିଜୟ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ଆମ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଘଟିଥାଏ। ଜଣେ ଗରିବଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଜଣେ ଅସହାୟଙ୍କ ଲୁହ ପୋଛିବା, ଜଣେ ନିରୀହଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଦେବା, ଭୁଲ୍‌ କରିଥିଲେ ନିଜ ଭୁଲ୍‌ ସ୍ୱୀକାର କରିବା, ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହେବା ହେଉଛି ଧର୍ମର ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ। ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜ ଗଠନ କରିଥାଏ। ଜୀବନରେ ସମସ୍ତେ ସଫଳତା, ସମ୍ମାନ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ହେଉଛି ନିଜର ଚରିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ। ପଦପଦବୀ ଆଜି ଅଛି, କାଲି ନଥାଇପାରେ; କ୍ଷମତା ଆଜି ଅଛି, କାଲି ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ମଣିଷର ଭଲ କର୍ମ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ମାନବିକତା ସବୁବେଳେ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଥାଏ। ତେଣୁ ମଣିଷ ନିଜର ପରିଚୟ ପଦବୀରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମର ଅର୍ଥ କାହା ପ୍ରତି ଘୃଣା, ବିଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଭେଦଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ ମଣିଷକୁ ମଣିଷ ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହା ପ୍ରେମ, ଶାନ୍ତି, ସହନଶୀଳତା, ସେବା ଓ ସହାନୁଭୂତିର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ଧର୍ମ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖକୁ ନିଜର ଦୁଃଖ ଭାବିବା, ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ ନିଜ ଅଧିକାର ପରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସଦ୍‌ଭାବନା ବଜାୟ ରଖିବା ହିଁ ମାନବ ଜୀବନର ସାର୍ଥକତା। ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ବାର୍ତ୍ତାର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ସଫଳତା ପାଇବା ପାଇଁ ସର୍ଟକଟ୍‌ ନୁହେଁ, ପରିଶ୍ରମ ଓ ସଚ୍ଚୋଟତାକୁ ଆପଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅନ୍ୟର ସଫଳତାକୁ ଦେଖି ଈର୍ଷା ନକରି ନିଜର ଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇବା, ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଲାଭ ହାସଲ ନକରିବା ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନରେ ନୈତିକତାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯୁବପିଢ଼ି ଯଦି ସତ୍ୟ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ନିଜ ଜୀବନର ମନ୍ତ୍ର କରିନିଅନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁଦୃଢ଼ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ। ସମୟର ବିଚାର ସବୁଠାରୁ ନିଆରା। ଆଜି ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟର ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରୁଛି, କାଲି ତାକୁ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଆଜି ଯିଏ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଏକାକୀ ଚାଲୁଛି, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ତାହାର ନିଷ୍ଠା ଓ ତ୍ୟାଗ ସମାଜ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ମଣିଷ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ତାହାର ନିର୍ମଳ ବିବେକ। ଧର୍ମର ଜୟ ଅର୍ଥ ସତ୍ୟର ଜୟ, ନ୍ୟାୟର ଜୟ, ମାନବିକତାର ଜୟ ଓ ମଣିଷପଣିଆର ଜୟ। ଅଧର୍ମର ପରାଜୟ ଅର୍ଥ ଅହଂକାର, ଅନ୍ୟାୟ, ଲୋଭ, ଅସତ୍ୟ ଓ ଅମାନବିକତାର ପରାଜୟ। ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଜୀବନରେ କେତେ ବାଧା ଆସୁ, କେତେ ବିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି ହେଉ, କେତେ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁ, ମଣିଷ କେବେ ନିଜର ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ମାନବିକତାର ଆଦର୍ଶକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବା ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଳନ କରିବା ହିଁ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନା। ଯୁଗ ବଦଳିବ, ସମୟ ବଦଳିବ, ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିବ; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ କେବେ ବଦଳିବ ନାହିଁ। ଧର୍ମର ପଥ ଚିରନ୍ତନ, ନ୍ୟାୟର ଆଦର୍ଶ ଅମର ଏବଂ ମାନବିକତାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତୁଳନୀୟ। ତେଣୁ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଧର୍ମର ଜୟ, ଅଧର୍ମର ଅବଶ୍ୟ ପରାଜୟ।